Ruch turnerski i pierwsze gdańskie boiska oraz stadiony

Wspominaliśmy już w tym miejscu o początkach piłki nożnej w mieście nad Motławą po II wonie światowej. Początki zawsze pobudzają wyobraźnię. W Gdańsku pierwszą halę gimnastyczną dla młodzieży zbudowano najprawdopodobniej w 1875 r. Stanęła na Starym Przedmieściu, między Żabim Krukiem a Rzeźnicką. W 1899 r. w okolicach dzisiejszego Placu Zebrań Ludowych urządzono boisko dla gimnazjalistów. W 1911 r.  przy ul. Smoluchowskiego (Feldweg – w miejscu dzisiejszego szpitala zakaźnego) oddano do użytku następny plac do ćwiczeń, któremu nadano imię nadburmistrza Gdańska Heinricha Ehlersa. Ta ostatnia nie została wybrana przypadkowo. Otwierając plac sportowy uczczono stulecie wydarzenia, które stało się kamieniem milowym w rozwoju wychowania fizycznego. W 1811 r. w Hasenheide koło Berlina Friedrich Ludwig Jahn (1778-1852) utworzył pierwsze boisko do ćwiczeń, zwane Turnplatz (od niemieckiego „Turnen” – gimnastyka). Miało ono stanowić ośrodek wychowania młodzieży niemieckiej w duchu starogermańskim. Młodzież spędzała tam na wspólnych ćwiczeniach dwa popołudnia tygodniowo (środy i soboty). Jednolicie ubrana w lniane stroje, odżywiała się jedynie chlebem i wodą. Młodzi ludzie nosili odznaki  na których wyryte były daty bitew w lasach teutoburskich oraz pierwszego i ostatniego turnieju rycerskiego rozegranego w Niemczech. To surowe wychowanie miało być początkiem odrodzenia narodu niemieckiego, który zdaniem Jahna daleko odszedł od dawnych tradycji.

Idee turnerstwa niemieckiego trafiły na podatny grunt i w Niemczech zaczęły powstawać podobne ośrodki wzorujące się na Hasenheide. Trafiły także do Prus, choć akurat w Gdańsku z dość dużym opóźnieniem. Założyciel ruchu zyskał bardzo dużą popularność i przydomek „Turnvater” choć ruch miał jednoznacznie nacjonalistyczną twarz. Twórca ruchu i jego następcy pragnęli mieć wyłączność na organizowanie sportowej aktywności młodzieży niemieckiej dlatego niechętnie patrzyli na rozwój klubów i stowarzyszeń sportowych w samych Niemczech oraz na arenie międzynarodowej.  Sprzeciw wobec idei odradzających się igrzysk olimpijskich skazał cały ruch na marginalizację.

A w Gdańsku? Po epoce boisk zaczęto budować prawdziwe stadiony. Stało si to jednak dopiero w okresie Wolnego Miasta. Pierwszym był dzisiejszy stadion GKS Wybrzeże, który powstał w 1925 r. na miejscu dawnego bastionu „Wół”. Stanowił on część zajmującego 7 ha kompleksu złożonego z boiska do piłki ręcznej, kortów tenisowych, placów ćwiczebnych, hali gimnastycznej, przebieralni oraz szopy dla szermierzy. W tym samym roku powstał stadion na rogu ulic Kościuszki (Magdeburger Ring) i Legionów (Heeresanger), przekazany gdańskiej Polonii. A w 1927 r. powstał najbardziej znany i najpiękniej położony stadion przy Michaelsweg czyli dzisiejszej ulicy Traugutta.

Korzystałem z:A. Januszajtis, Gdańskie stadiony, Gazeta Wyborcza Trójmiasto z 3. 06. 2011; R. Wroczyński, Powszechne dzieje wychowania fizycznego i sportu, Wrocław 2003.

Reklamy

Jedna odpowiedź to “Ruch turnerski i pierwsze gdańskie boiska oraz stadiony”

  1. […] od wszechobecnej piłki nożnej. O ruchu turnerskim i jego związkach z Gdańskiem pisaliśmy w tym miejscu. W 1859 r. powstał tu Związek Gimnastyczno-Szermierczy (Turn- und Fechtverein) a w 1862 Męski […]

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: